Yurt Dışı Staj: Genişletilmiş Rehber

Ben

Yazıya başlamadan önce, bu yazıyı neden yazıyorum, neden yazdıklarım bir anlam ifadeli etmeli kısaca ondan bahsedeyim.

Ne

Bu yazı nedir, ne değildir, öncelikle onu çerçeveleyerek başlamak gerek.

Neden

Yazının ve sürecin ilerisinde göreceğiniz üzere, bu süreç pek çok insanın yarıda bıraktığı veyahutta başlamaya bile kalkışmadığı ağır ve yorucu bir süreç. Neden bununla vaktimi harcayıp uğraşmalıyım sorusunu şu an sormuyorsanız da, yeter deyip bırakmayı düşündüğünüz anlar olacak. Bu bölümün amacı, bu anlarda sizi biraz da olsa motive etmeye çabalamak.

Yurt Dışı Tecrübesi ve Kültür Şoku

Eğer benim gibi daha önce yurt dışında bulunmamış/yaşamamış biriyseniz, ilk çıkışınızda 3 aylık bir staja gidiyor olmak size korkutucu geliyor olabilir, en azından bana geliyordu. Bu tecrübenin ne derece öğretici ve değerli olduğunu birtakım örneklerle anlatmaya çabalayacağım.

Konfor Alanı

Yurt dışında yaşamak, bizim için yıllarca demir attığımız bir limandan ayrılmak gibi. Türkiye’deki yaşamımızda her şey bilindik, yıllar boyunca özenle ilmek ilmek kurduğumuz alışkanlıklarımıza ölesiye bağlıyız. En sevdiğimiz kısa yol, bayıldığımız kahveci, iki haftada bir gitmezsek sonraki gidişimizde fırça kayan ciğerci… Bir kez yurt dışına çıktığımız anda, tüm bilgilerimiz yok oluyor. Her caddeyi, her insanı, her mekanı ilk kez görüyoruz. Türkiye’de sevebilme ihtimalimizin olduğunu düşünmeyeceğimiz mekanları, aktiviteleri deneyip, sevmeye başlıyoruz. Küçük bir örnek vermek gerekirse, üniversite hayatımın başından itibaren ben hiç gezme alışkanlığına sahip değildim; üç yıl Ankara’da okumama rağmen hiçbir yeri gezmemiştim bile. Ancak Almanya’ya gittiğim andan itibaren, sürekli çevre illeri gezmeye başladım. Akşam yemeğine yarım saatlik trenle Dortmund’da gidip, kahve içmeye Wuppertal’e gittiğim günler oluyordu.

Uzun Staj Tecrübesi

Bu kısımda şahsi tecrübem ve yakın arkadaşlarımın yoğunluğundan dolayı, mühendislik özelinde yoğunlaşacağım. Kendi çevremden gözlemlediğim kadarıyla, pek çok (özellikle kurumsal) şirket uzun dönem stajlarını tercih etmiyor, birden fazla staj dönemi oluşturup daha fazla stajyer almayı tercih ediyorlar. Maalesef ki 20–30 iş günü süren bir stajda ciddi bir proje üzerine çalışmak, veyahut çalıştığımız konuda çok bir şey öğrenmek de mümkün değil.

Ön Yargısız Bir Başlangıç

Buradaki maddeler arasında en subjektifi bu olmakla birlikte, bir kenara not etmenin faydalı olduğuna inanıyorum. Türkiye’de staj yapan arkadaşlarımın çoğuyla konuştuğumda, şirkette bir stajyer olarak fikirlerinin aşırı dikkate alınmadığını, ya da verilen işlerin kapasitesinin altında kalabildiğini gözlemledim. Bunun sebebininse ülkede genel olarak stajyerlere karşı olan toplu bir bilmiyor/öğrenecek bakışından kaynaklı olduğunu düşünüyorum.

Gelecek Fırsatlar

Eğer bir stajyer olarak iyi performans gösterirseniz, (Türkiye’de de böyledir) şirket sizle sonrasında devam etmek isteyecektir. Türkiye’deki döviz kurunu düşündüğünüz zaman, yurt dışında bir şirkette/laboratuvarda çalışmanın ne kadar karlı olduğunu kendi kendinize çözebileceğinizi düşünüyorum.

Nasıl

Eğer yazıda buraya kadar sıkılmadan geldiyseniz, demektir ki sizi yurt dışında staj yapmanın iyi bir şey olduğuna ikna etmeyi başarmışım. Gelin o halde nerelerde nasıl staj yapabilirsiniz, buna bakalım.

Üniversite Laboratuvarları

Hem Amerika’da, hem de Avrupa’da pek çok farklı üniversitede çeşitli araştırma laboratuvarları yaz staj programları düzenliyor. Aşağıda sizler için bazı örnekler ekledim.

  • EPFL
  • UMD
  • NYU
  • Purdue
  • MPI

Girişimler(Startup)

Yurt dışında neredeyse her konuda çeşitli girişimler bulmanız mümkün. Bu girişimler genelde iş gücüne aç olduklarından dolayı, eğer onların çalıştığı konuyla ilgili daha önceden tecrübeniz varsa eğer, alınma olasılığınız da çok yüksek. Çok fazla sayıda ve konuda girişimlerin olması da sizin kendinize uygun bir yer bulabilme ihtimalinizi arttırıyor elbette. Eğer akademiden uzak bir kariyer hayaliniz varsa, girişimlerde kendinize bir gelecek bulabilme ihtimaliniz çok yüksek olacaktır.

Kurumsal Şirketler

Elbette, büyük kurumsal şirketlerin(Bloomberg, Google, Facebook…) kendi stajyer alım süreçleri de mevcut. Bu süreçler şirketlerin kendi sitelerinden oluşturdukları başvuru sistemleri ya da indeed.com veyahut glassdoor gibi siteler üzerinden işleyen süreçler oluyor.

Bazı Karşılaştırmalar

Nedenlerden ve Nasıllardan bahsettikten sonra, biraz da çeşitli kavramlar arasında karşılaştırma yapıp bazı noktaları daha açık hale getirmenin faydalı olacağını düşündüm.

Amerika vs Avrupa

Amerika’ya gitmek, genelde daha zor. Bunun en temel sebebi Amerika’ya giderken sizi çağıran şirketin bir tür sponsorluk sürecine girmesi gerekiyor. Pek çok şirket de dışarıdan bir yabancı için bu süreçlerle uğraşmak yerine, Amerika içinden kişileri almayı tercih ediyor.

Lab vs Startup vs Kurumsal Şirket

Genel olarak baktığımızda, aralarındaki farkları yazının ilk kısımlarında bir dereceye kadar açıkladığımı düşünüyorum, yine de küçük bir kıyastan zarar gelmeyecektir.

  • En kolay kabul alma şansı startup ve üniversite hocalarında
  • Ücretli staj şansı lab stajlarında ve kurumsal şirketlerde çok daha yüksek
  • Lab stajları akademik düşünenler için aşırı uygun, sektörel bir gelecek isteyenlerin startup ve kurumsal şirketlere yönelmeleri daha mantıklı
  • Kabul alması en zor olansa kurumsal şirketler, referans neredeyse kesinlikle gerekli

2. Sınıf vs 3. Sınıf vs 4. Sınıf

Tabii ki farklı yıllarda gitmek hem sizin için hem de karşısı için farklı durumlara yol açıyor. En basit manada baktığınızda, tecrübeniz arttıkça kabul alma şansınızın yanı sıra ücretli kabul alma şansınız da artacak.

Ücretli vs Ücretsiz

Yine bundan önceki paragraflarda defalarca yaptığımız bir karşılaştırma, basitçe toplayalım.

  • Ücretli staj lab ve kurumsal şirketlerde daha sık
  • Girişimlere ve hocaların yanına ücretli kabul almak her zaman çok daha zor

Erasmus+ Stajı

Süreçlerine ve ne olduğuna dair ayrı bir yazı yazılabilecek olsa da, kısaca Erasmus+ Stajının ne olduğundan bahsedeyim, ilgisi olanlar kendi okulunun Erasmus ofisiyle görüşüp ya da sitesini inceleyip daha fazla bilgi sahibi olabilir, gerekirse benle de iletişime geçebilirsiniz.

  • Bir staj yeri bulun
  • Staj yerinizi bölümünüze onaylatın
  • Staj yerinizi Erasmus Ofisine onaylatın
  • Erasmus+ için İngilizce sınavına girin
  • Sınavdan aldığınız notun ağırlıklı not ortalamanızla ortalamasına göre bir sıralamaya yerleşin
  • Sıralamada hibe almaya hak kazanırsanız, staja gittiğiniz ülkeye göre farklı miktarlarda güne dayalı hibe almaya hak kazanıyorsunuz.
  • Mümkün olduğunca uzun kalın, hibeyi günlük aldığınız için tek seferlik(uçak bileti, depozito, tabak/çanak) gibi harcamaların total paranıza olan etkisini azaltırsınız, finansal olarak daha rahat yaşarsınız.
  • Erasmus Ofisine ve görevliye göre değişmekle birlikte, sistem size yardım etmek için tasarlanmıyor. Sürekli olarak sormalı, her şeyi önden halletmelisiniz, hiçbir şeyi son dakikaya bırakmayın.
  • Gitmeden hibenin %80'ini alıyorsunuz, para hesabınızı ona göre yapın.

Hoca/Lab/Startup/Şirket Bulmak

Yukarıda girişimler için bir site vermiştim, onu tekrardan aşağıda ekleyeyim.

Birtakım Post-Covid Öngörüleri

Kendi çevremden gördüğüm kadarıyla, Covid-19 sonrası dönemde girişimlerin çokça sayıda stajyere ve çalışana ihtiyaç duyacak. Özellikle ücretsiz stajyer olarak başvurduğunuz girişimlerden kabul alma ihtimalinizin önceki yıllara göre yüksek olabileceğine inanıyorum.

Formül

Buraya kadar geldiniz, neredeyse 10 dakikadır okuyor olmalısınız, eğer karşınızda olsaydım beni bu kadar uzun süre dinleyebildiğiniz için sizi tebrik ederdim. Dolayısıyla size elimden geldiğince bir kabul alma formülü hediye etmek istiyorum.

  • Deneyin. Yazabildiğiniz kadar hocaya ve girişime yazın, başvurabildiğiniz kadar laba ve şirkete başvurun. Size her türlü danışmanlığı verebilir, öz geçmişinizi elimle yazabilir, mektuplarınızı proofread’leyebilirim, ama size bundan daha iyi bir tavsiye veremem. Umudunuzu kaybetmeyin, yeterince denerseniz kabul alacaksınız.
  • Başvuru mektuplarınızda ve maillerinizde mümkün olduğunca kendine güvenli, ilgili ve spesifik bir dil kullanın. Şirketi/Üniversiteyi/Hocayı araştırın, onların çalışmalarına spesifik kavramlardan bahsedin. Gerçekten o yerde staj yapmak istediğinize ikna ettiğiniz zaman birisini, kabul alma ihtimaliniz çok artacaktır.
  • Her yer için ayrı mektup/mail yazmak elbette mümkün değil, siz de insansınız. Mektuplarınızı yazarken parçalara ayırın, 1–2 paragrafını o spesifik şirket/üniversite ye ayırın.

Kabul Alma Şansını Yükseltmek

Yukarıda Formül kısmında kabul alma ihtimalinizi yükseltmek için bazı yöntemlerden bahsettim, burada da uzun vadede sağlamanız gereken bazı etkenlerden bahsedeceğim.

  • Proje yapın, elinizden geldiğince kodlayın, tasarlayın, yarışmalara katılın, öz geçmişinize yazabilecek projelerinizi olabildiğince fazla tutmaya çalışın.
  • Lisansta araştırma projesi yapmaya çalışın, bu konuda ayrı bir yazı yazacağım, ama hocalarınızla iletişime geçip samimi bir şekilde ben sizle araştırma yapmak istiyorum dediğinizde reddedilme ihtimaliniz ciddi anlamda düşük, lisansta yapabileceğiniz en iyi şey bir hocayla akademik çalışmak yapmak olacaktır.
  • Ortalamanızı yüksek tutun. Her ne olursa olsun, 2 aynı kişiden ortalaması yüksek olan her zaman önde olacaktır. Kesinlikle ön planda bir etken değil, ama sizin için her daim faydalı.

Kabul Aldıktan Sonra Yapılacaklar

Bu yazı an itibariyle 10 dakikayı geçtiğinden dolayı, bu kısmı ayrı bir yazıya bırakmaya karar verdim.

Sonuç

Benim için yazması aşırı zevkli bir yazıydı, umarım okuması da zevklidir. Her türlü yorumunuzu, sorunuzu alpkeles99@gmail.com adresine bekliyorum, buradan da yazabilirsiniz.

--

--

PhD Student at University of Maryland College Park working on Programming Languages. Chess player, coder and your friendly neighborhood writer!

Love podcasts or audiobooks? Learn on the go with our new app.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store
Alperen Keleş

Alperen Keleş

PhD Student at University of Maryland College Park working on Programming Languages. Chess player, coder and your friendly neighborhood writer!